دیپارتمنت جغرافیه


این وبلاگ یک وبلاگ علمی و معلوماتی درباره علم جغرافیا و مسائل مربوط به آن می باشد



       وضعیت محیط زیست در افغانستان نیز همانند سایر ممالک عقب مانده بسیار شکننده و تأسف بار است. امّا بدلایل گوناگون این مسئله برای مردم آن ملموس نبوده و حادّ جلوه نمی کند و یا حتی با آن شناخت ندارند. و برای دولتها و حکومتها اهمیّت نداشته است. در نتیجه باعث غفلت، اغماض و بی توجهی دولت و ملت به این امر مهم و حیاتی شده است.در رأس همه آن عوامل، مشکل اصلی و اولیه همان مشکل سیاسی – امنیتی است؛ که خود مانند تیغ دو پهلو هم خود باعث تخریب محیط زیست کشور شده و هم باعث بروز دیگر عوامل تخریب کننده محیط زیست در کشور (جنگ و توسعه نیافتگی) گشته است. و هم مشکلات و معضلات حاصل از آن به قدری شدید است که به اشکال گوناگون مردم و مسئولان را بخودشان و به مسائل جنبی و فرعی احمقانه ای از قبیل برتری طلبی قومی، ستم ملّی، رقابتهای مکانی، اختلافات مذهبی و لسانی، خشونتهای فرهنگی، سیاستهای فاشیستی، تضادهای سمتی و نهایتاً جنگهای داخلی و خانمانسوز و..... مصروف ساخته بود. که اثرات شوم و ثمرات نامیمون آن گریبانگیر نسل بیگناه و مظلوم امروزی و حتی نسلهای آینده گردیده است.

       


>>> ادامه مطلب <<<
+ نوشته شده در ۱۳۸٧/٦/۳۱ساعت ٢:۱٥ ‎ب.ظ توسط محمدواثق حسینی نظرات ()



جغرافیای شهری چیست؟
   تعاریف مختلفی در رابطه با جغرافیای شهری بیان شده است که به ذکر چند مورد از آنها می‌پردازیم:
   1) جغرافیای شهری روی نظام فضایی و موقع شهر تأکید دارد و نظیر سایر شاخه‌های علم جغرافیا، علل پراکندگی مکان‌های شهری، تشابهات و تناقضات اجتماعی- اقتصادی میان آنها را در ارتباط با شرایط مکانی مطالعه می‌کند.
   بر اساس تعریف فوق، جغرافیای شهری موارد زیر را تأکید می‌نماید:
   -نظام داخلی شهرها و ماهیت الگوها به ویژه کاربری زمین و حوزه‌های اجتماعی در شهرها.
   -بررسی روند این الگوها و شکل‌گیری آنها در طول زمان.
   2) جغرافیای شهری درباره الگوهای فضایی پدیده‌های شهری، از نظر پراکندگی فضایی و نیز تأثیر متقابل فضایی آنها مطالعه کرده و همچنین روندها را در داخل شهرها بررسی می‌کند. 
   3) جغرافیای شهری، مطالعه جغرافیایی از شهرنشینی و حوزه‌های شهری است. در واقع، در جغرافیای شهری، در یک طرف جغرافیای سیستماتیک (نظام یافته) و در سمت دیگر جغرافیای ناحیه‌ای قرار می‌گیرد. پایگاه جغرافیای شهری میان این دو شاخه اصلی جغرافیا قرار دارد.


>>> ادامه مطلب <<<
+ نوشته شده در ۱۳۸٧/٦/۳۱ساعت ۱:۱۸ ‎ب.ظ توسط محمدواثق حسینی نظرات ()



 

           جغرافیاى سیاسى شاخه‏اى از علم جغرافیا است که تأثیرپذیرى و‎ ‎تأثیرگذارى سیاست و قدرت در محیط جغرافیایى و ‏به بیان دیگر، تأثیر تصمیمات سیاسى بر‎ ‎محیط جغرافیایى را مورد کاوش و بررسى قرار مى‏دهد. نقش ویژه ‏جغرافیاى سیاسى،‎ ‎سازماندهی سیاسى فضا در سطح محلی، ملی و منطقه‏ای است.

          ژئوپلیتیک که به طور سنتى‎ ‎بر ‏اساس اطلاعات، دیدگاه‏ها و تکنیک‏هاى جغرافیایى به مسائل سیاست خارجى کشورها‎ ‎مى‏پردازد، یک نوع جغرافیاى ‏سیاسى کاربردى قلمداد مى‏شود. ‏

          جغرافیاى‎ ‎سیاسى پدیده‏هاى سیاسى را در فضاى درونى یک کشور مورد بحث قرار مى‏دهد که به طور‎ ‎سنتى شامل ‏مفاهیمى مانند مرز، ملت ، حکومت و سرزمین است.

          نظر به این که یک کشور در‎ ‎بطن مطالعات جغرافیاى سیاسى ‏جاى دارد از پیوند سه عامل ملت، حکومت و سرزمین، کشور‎ ‎تشکیل مى‏شود؛ بنابراین همه موضوعات مرتبط با ‏این مفاهیم، مانند ریشه‏یابى مسائل‎ ‎قومی ، جریانات مهاجرت ، تحلیل قدرت سیاسى نواحى شهرى، تحلیل فضایى ‏قدرت سیاسى در سطح‎ ‎کشور، تقسیمات کشوری و رقابت‏هاى مکانى، دولت محلی ، تمرکز و عدم تمرکز قدرت ‏سیاسى ‎جغرافیاى انتخابات ، از جمله مسائل مرتبط با کشور هستند که امروزه در جغرافیاى سیاسى‏‎ ‎مورد توجه و ‏بررسى قرار مى‏گیرند.

          از طرف دیگر، در حوزه مسائل جهانى نیز که قلمرو‎ ‎مطالعات ژئوپلیتیک است، به طور ‏سنتى درباره مناسبات قدرت در سطح جهان و راه‏هاى‎ ‎دست‏یابى به قدرت جهانی و افزایش آن بحث و بررسى ‏مى‏شود. در حال حاضر تحولاتى که در‎ ‎سیاست جهان روى داده است تنوع بیشترى به مباحث ژئوپلیتیک بخشیده و ‏این شاخه از‎ ‎جغرافیاى سیاسى مفاهیم تازه و متنوعى را مورد بحث قرار مى‏دهد. ‏

          بررسى این مفاهیم در بستر زمان و مکان‎ ‎کمک شایان توجهى به روند اداره امور و کشور داری بهتر مى‏کند.

 


>>> ادامه مطلب <<<
+ نوشته شده در ۱۳۸٧/٦/۳۱ساعت ۱:٠٢ ‎ب.ظ توسط محمدواثق حسینی نظرات ()



مقدمه:
   ترافیک نمودی به غایت جغرافیایی است. از سویی این پدیده وابسته به جغرافیای طبیعی است که استفاده از مسیرهایی را تسهیل و یا اجتناب از مسیرهایی دیگر را توصیه می‌کند و از سویی با برخی تکنیکها، مانند فلان شیوه رایج در ساختارراهها و اختراع وسیله نقلیه در ارتباط قرار میگیرد. ترافیک از یک سو با ایجاد مشاغل و پیدایش کانونهای جمعیتی وابسته به حمل و نقل و از سوی دیگر با ایجاد امکان بروز برخی دگرگونیها در تولید و یا در مصرف، پدیده‌های انسانی را به نوبه خود دستخوش دگرگونی می‌سازد. ترافیک ایجاد‌کننده شبکه‌ای از خطوط نیرو و سلسله مراتبی از گره ها و پیوستهاست در نهایت امر خود شرط لازم برای وجود برخی از انواع معیشت سیار است.
   همچنانکه انقلاب صنعتی به نحوی بنیادی، شرایط زیست را در بخش بزرگی از سیاره ما دستخوش دگرگونی ساخته است، به همان مقیاس یک انقلاب تکنیکی مشابه، در قلمرو ترافیک یعنی انقلاب در امر حمل و نقل، امکان نقل مکانی سریع‌تر، منظم‌تر، با ظرفیت بیشتر و اقتصادی‌تر را میسر ساخته و انقلاب صنعتی را همراهی کرده است. بنابر‌این، تحول در امر حمل و نقل، نظیر انقلاب صنعتی، به صورت یک فرآیند و یا مجموعه‌ای از انقلابات پیاپی ظاهر شده است. پس از بهبودی که در امر آمد و شد در جاده‌ها طی سده هیجدهم اتفاق افتاد، استفاده عملی از ماشین بخار در امر کشتیرانی، سپس ظهور راههای آهن در سده نوزدهم، به صورت شاخصهای این سیر تحول به حساب آمده‌اند. سپس پیدایش اتومبیل در آخرین دهه سده نوزدهم و ظهور هواپیما در سده بیستم به نوبه خود شرایط حمل و نقل را از بنیاد دگرگون ساخت. فن انتقال نیروی برق فشار قوی، که پس از جنگ جهانی اول گسترشی بی‌سابقه به خود گرفت و سپس تکنیک مخابره از راه دور، تاثیر خود را در این سیر تحول تسجیل کرد. وسایل ابتدایی حمل و نقل در زمان ما، جز بخش بسیار ناچیزی از مسافران و کالاها را جابه‌جا نمی‌کنند.


>>> ادامه مطلب <<<
+ نوشته شده در ۱۳۸٧/٦/۳۱ساعت ۱٢:٥٧ ‎ب.ظ توسط محمدواثق حسینی نظرات ()



تعریف و موضوع جغرافیای نفوس:

  در قلمرو جغرافیای توصیفی ، جغرافیای جمعیت (جغرافیه نفوس)، گروههای انسانی را از لحاظ توزیع، پراکنش، حرکت و اثری که در محیط خود می گذارند مورد مطالعه قرار می دهد. اما در بستر جغرافیای نوین، توصیف ساده توزیع جمعیت ها مقدمه کار جغرافیدان است و در مرحله  بعد تشریح و تبیین مسائل جغرافیای مطرح می شود و جغرافیدان به چگونگی و چرای ترکیب پدیده های جغرافیای و نتایج حاصل از این ترکیبها می اندیشد.

    جغرافیای جمعیت توجه خاص به نقش موثر محیطهای طبیعی گوناگون و عوامل جمعیتی چون توزیع، ترکیب، مهاجرت و رشد جمعیتهای انسانی دارد. بنابراین دانشمندان جغرافیای جمعیت جنبه های ثابت و متغیر محیطهای مختلف کره زمین را در رابطه با انسانها در دوره های مختلف مورد برسی قرار میدهند. در این میان تاکید ویژه ای بر اثرات محیط طبیعی و جغرافیای شده است و همین مسئله منجر به تمایز علم جغرافیای جمعیت از جمیت شناسی می شود. علم جمعیت شناسی، جمعیت های بشری را به عنوان یک موضوع واحد بدون در نظر گرفتن رابطه انسان با محیطی که اشغال کرده مورد توجه قرار        میدهند.
     آگاهی به روشهای مقدماتی جمعیت شناسی برای هر جغرافیدان جمعیت از ضروریات به شمار می رود .این روشها همچون ابزار کاری هستند که عدم استفاده از آنها منجر به اشتباه در برقراری روابط و تجزیه وتحلیل عوامل گوناگون می گردد.


>>> ادامه مطلب <<<
+ نوشته شده در ۱۳۸٧/٦/۳۱ساعت ۱٢:٤٥ ‎ب.ظ توسط محمدواثق حسینی نظرات ()



علم جغرافیا با توجه به پیشرفت و ترقی علوم  دیگر و با نظر داشت تکامل جامعه بشری تعاریف جدید، مدرن و نوینی به خود گرفته؛ و همچنین به شاخه ها، شعبات و گرایشهایی به شرح زیر تقسم بندی شده است.

الف= جغرافیای انسانی شامل: جغرافیای اجتماعی، جغرافیای اقتصادی، جغرافیای پزشکی، جغرافیای تاریخی، جغرافیای جمعیت، جغرافیای حمل ونقل و ارتباطات، جغرافیای روستایی، جغرافیای سیاسی، جغرافیای صنعتی، جغرافیای کشاورزی، جغرافیای کوچ نشینی، جغرافیای نظامی.

ب= جغرافیای طبیعی شامل: جغرافیای آبها و اقیانوسها، جغرافیای ریاضی(زمین درفضا)، جغرافیای زیستی، جغرافیای جنگلها و پوشش گیاهی، آب و هواشناسی(اقلیم شناسی)، ژئومرفولوژی، هیدرولوژی، کارتوگرافی.

ج= جغرافیای ناحیه ای شامل: جغرافیا و استراتژی ملّی، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، جغرافیا و توسعه پایدار، جغرافیا و توسعه روستایی، جغرافیا و صنعت توریسم.

د= جغرافیای کاربردی و مکتبهای جغرافیای شامل: مکتب جغرافیای آنارشیستی، مکتب جغرافیای اکولوژیک، مکتب جغرافیای انتقادی، مکتب جغرافیای رادیکال، مکتب جغرافیای رفتار فضایی، مکتب جغرافیای ساختاری، مکتب جغرافیای فرهنگی

+ نوشته شده در ۱۳۸٧/٦/۳۱ساعت ۱٢:۳٩ ‎ب.ظ توسط محمدواثق حسینی نظرات ()



اصول و مبانی جغرافیا=

مفاهیم‌ عمده در آموزش‌ جغرافیا
جغرافیا علمی‌ است‌ که‌ سعی‌ دارد ویژگی‌های‌ مکانها و پراکندگی‌ پدیده‌ها، انسانها و فرایندها را برروی‌ زمین‌ تبیین‌ کند. جغرافیا به‌ روابط‌ متقابل‌ بین‌ انسان‌ و محیط‌ اهمیت‌ خاص‌ قایل‌ است‌. ویژگی‌ اصلی‌ علم‌ جغرافیا، نگرش‌ ترکیبی‌ آن‌ و شناخت‌ نمود غالب‌ است‌ و همانند دیگر علوم‌ در حل‌ مسائل‌ از روش‌ علمی‌ استفاده‌ می‌کند.
جغرافیا از طریق‌ شناساندن‌ محیط‌، سهم‌ عمده‌ای‌ در اعتلای‌ فرهنگ‌ عمومی‌ دارد و روش‌ صحیح‌ حفظ‌ محیط‌ و بهره‌برداری‌ بهینه‌ از آن‌ را آموزش‌ می‌دهد. به‌عبارت‌ دیگر جغرافیا می‌کوشد به‌ سؤالات‌ زیر پاسخ‌ دهد:
- چه‌چیز (What)؟
- کجا (Where)؟
- چرا آن‌جا (Why)؟
- چگونه‌ به‌وجود می‌آید؟
- چه‌ اثراتی‌ دارد؟
- چگونه‌ باید از آن‌ بهره‌برداری‌ کرد تا تعادل‌ محیط‌ حفظ‌ شود (How)؟
- چه‌ کسی (Who)‌؟ کِی (When)‌؟

بنابراین‌ اهداف‌ اصلی‌ آموزش‌ جغرافیا بایستی‌ شناخت‌ جامع‌ محیط‌ و ارائه‌ روشهای‌ حفاظت‌ و بهره‌برداری‌ منطقی‌ از آن‌ باشد. آموزش‌ جغرافیا باید تواناییهای‌ زیر را در دانش‌آموزان‌ ایجاد کند:
- درک‌ و فهم‌ دانش‌ جغرافیایی‌ (مفاهیم‌ و اصول‌ علم‌ جغرافیا و ...)
- مهارتهای‌ جغرافیایی
- قدرت‌ تفکر و ایجاد نگرشها و ارزشهای‌ منطقی‌ 

+ نوشته شده در ۱۳۸٧/٦/۳۱ساعت ۱٢:٢٦ ‎ب.ظ توسط محمدواثق حسینی نظرات ()



مقدمه:

         جغرافیا ( جغرافیه) علمی است که از روابط متقابل  بین انسان و طبیعت بحث می کند. این علم یا این واژه مرکب است از دو کلمه  "ژئو" به معنی زمین و "گرافی" به معنی شناسائی . که هر دو واژه یونانی می باشند. پس جغرافیا یا( geography)  به معنی شناسایی کره زمین.

       هدف اصلی جغرافی دان توجه به تاثیرات متقابل انسان و طبیعت یا عمل و عکس العمل است. بدین طریق که هر جزء ترکیب دهنده از حیات انسانی و هر پدیده طبیعی و انسانی و هر کیفیت ناحیه ای و عوامل بوم و بومی در داخل یک یا چند شاخه از علم جغرافیا قرار می گیرد و یک نظم ویژه در همه پدیده هایی که در داخل یک سرزمین و یا یک مکان جغرافیایی به ظهور می رسد بوجود می آید. در حقیقت مبانی علم جغرافیا مقدمه ای است بر علم جغرافیا و آن شامل بخشهای تاریخ علم جغرافیا، فلسفه و مکاتب جغرافیا، روش تحقیق و همچنین منابع و مأخذ می باشد و با توجه به اینکه هر مبحثی نیاز به مقدمه جهت آشنایی با جزئیات آن دارد، در نتیجه آشنایی با مبانی جغرافیا جهت درک و فهم 6 آیتم دیگر (جغرافیای طبیعی، جغرافیای ریاضی، جغرافیای انسانی، جغرافیای اقتصادی، نقشه و نقشه برداری و فناوریهای کاربردی) ضروری می باشد.


   مبانی جغرافیا شامل مباحث زیر می باشد:


   1-تاریخ جغرافیا


   2-فلسفه و مکاتب جغرافیا


   3-آموزش جغرافیا


   4-روش تحقیق جغرافیا


   5-منابع و مأخذ جغرافیا

  


>>> ادامه مطلب <<<
+ نوشته شده در ۱۳۸٧/٦/۳۱ساعت ۱٢:٢۱ ‎ب.ظ توسط محمدواثق حسینی نظرات ()