دیپارتمنت جغرافیه


این وبلاگ یک وبلاگ علمی و معلوماتی درباره علم جغرافیا و مسائل مربوط به آن می باشد



جغرافیای انسانی:

این مبحث از جغرافیا شامل: جغرافیای جمعیت، جغرافیای تاریخی، جغرافیای سیاسی، جغرافیای فرهنگی (نژادها و السنه)، جغرافیای شهری و برنامه ریزی شهری، جغرافیای روستایی و برنامه ریزی روستایی،جغرافیای کوچ نشینی، جغرافیای پزشکی و امراض، جغرافیای نظامی و جغرافیای ناحیه ای و برنامه ریزی می باشد.


جغرافیای انسانی:

این مبحث از جغرافیا شامل: جغرافیای جمعیت، جغرافیای تاریخی، جغرافیای سیاسی، جغرافیای فرهنگی (نژادها و السنه)، جغرافیای شهری و برنامه ریزی شهری، جغرافیای روستایی و برنامه ریزی روستایی،جغرافیای کوچ نشینی، جغرافیای پزشکی و امراض، جغرافیای نظامی و جغرافیای ناحیه ای و برنامه ریزی می باشد.
""""""""""""""""""""""
جغرافیای جمعیت
تعریف و موضوع جغرافیای جمعیت:
در قلمرو جغرافیای توصیفی ،جغرافیای جمعیت، گروههای انسانی را از لحاظ توزیع، پراکنش،حرکت و اثری که در محیط خود می گذارند مورد مطالعه قرار می دهد. اما در بستر جغرافیای نوین،توصیف ساده توزیع جمعیت ها مقدمه کار جغرافیدان است و در مرحله بعد تشریح و تبیین مسائل جغرافیای مطرح می شود و جغرافیدان به چگونگی و چرای ترکیب پدیده های جغرافیای و نتایج حاصل از این ترکیب ها می اندیشد.
جغرافیای جمعیت توجه خاص به نقش موثر محیطهای طبیعی گوناگون و عوامل جمعیتی چون توزیع، ترکیب، مهاجرت و رشد جمعیتهای انسانی دارد. بنابراین دانشمندان جغرافیای جمعیت جنبه های ثابت و متغیر محیطهای مختلف کره زمین را در با رابطه با انسانها در دوره های مختلف مورد برسی قرار میدهند. در این میان تاکید ویژه ای بر اثرات محیط طبیعی و جغرافیای شده است و همین مسئله منجر به تمایز علم جغرافیای جمعیت از جمیت شناسی می شود . علم جمعیت شناسی ،جمعیت های بشری را به عنوان یک موضوع واحدبدون در نظر گرفتن رابطه انسان با محیطی که اشغال کرده مورد توجه قرار می دهند.
آگاهی به روشهای مقدماتی جمعیت شناسی برای هر جغرافیدان جمعیت از ضروریات به شمار می رود .این روشها همچون ابزار کاری هستندکه عدم استفاده از آنها منجر به اشتباه در برقراری روابط و تجزیه وتحلیل عوامل گوناگون می گردد.
زلینسکی بر اساس مطالعات خود نتیجه گیری می کند که شناخت خصوصیات انسانی که مورد استفاده جغرافیدان جمعیت واقع می شود از دو طریق تدوین می شود
اول مشخصاتی که به وسیله سرشماری جمعیت بدست می آید و دوم آنچه از سیستم های ثبت احوال بدست می آید.به طور کلی بر اساس این دیدگاه خصوصیات انسانی را می توان به سه گروه بشرح زیر طبقه بندی نمود.
الف- تعداد مطلق جمعیت
ب- مشخصات جمعیت:
1-
مشخصات فیزیکی: سن ، جنس، نژاد، شعور وشرایط جسمانی
2-
مشخصات اجتمای: ازدواج،فامیل، خانواده،محل سکونت،سواد تعلیم و تربیت،زبان،مذهب،ملیت وگروه قومی .
3-
مشخصات اقتصادی ودرآمد.
پ- حرکات جمعیت : باروری و موالید،مرگ و میر، مهاجرت و تغییرات جمعیتی.

چگونگی و کیفیت اطلاعات جمعیتی

یکی از اساسی ترین مشکلاتی که جغرافیدانان جمعیت همواره با آن مواجه بوده و هستند، اینست که اطلاعات جمعیتی از نظر خصوصیت و کیفیت در زمان ومکان تفاوت می کند.بطور کلی،ممالک و مناطق پیشرفته نسبت به مناطق و کشور های عقب مانده دارای آمارهای جمعیتی بیشتر و دقیقتری میباشد، و کوششهای پیگیری در سالهای اخیر به وسیله سازمان ملل متحد بعمل آمده ولی اطلاعات جمعیت در بین برخی از کشورها با عدم دقت و ناهماهنگی بسیاری همراه می باشد.
این عدم دقت ناشی از مسائلی است نظیر:
1-
روشهای ابتدایی وناقص جمع آوری اطلاعات جمعیتی
2-
بدبینی مردم نسبت به سرشماریها و نادیده انگاشتتن آن
3-
ارائه اطلاعات نادرست بویژه در مورد سن و شغل
4-
تغییرات دائمی در جمعیت
5-
حذف نواحی غیر قابل دسترسی و برخی از گروه های جمعیتی
ناهماهنگی اطلاعات جمعیتی نیز از مطالب زیر نتیجه می شود :
الف- اختلاف در روشهای آمارگیری و نحوه برداشت و تفسیر آنها
ب- ناهماهنگی و یکنواخت نبودن سیستم سرشماری های ملی
پ- تغیرات فراوان در مرزهای سیاسی و اداری و واحدهای آماری
ت- اختلاف شدید در برداشت و تفسیر کلماتی نظیر زبان ،خانواده،نژاد ،ملیت ، اشتغال،جمعیت شهری و غیره
انواع اطلاعات جمعیتی :
به طور کلی ، پژوهشگران مسائل جمعیتی به دو جنبه عمده توجه دارند :
1-
خصوصیات جمعیت در زمانهای معین، پراکندگی جغرافیای و ساختمان یا ترکیب آن
2-
حرکت یا پویایی جمعیت در زمان و مکان ، یا به عبارت دیگر ،افزایش و کاهش جمعیت بر حسب باروری،مرگ و میر و مهاجرت .
سر شماری :
نخستین سرشماری کامل در ایالات متحده در سال 1790 صورت گرفت. ایران در نوامبر 1956 (1335 شمسی) برای نخستین بار اقدام به سرشماری سرتاسری نمود
انجام یک سرشماری از نظر جمعیت شناسان یعنی : (انجام کلیه عملیات جمع آوری ، تنظیم و انتشار اطلاعات جمعیتی مربوط ،در یک زمان معین در مورد همه افراد ساکن در یک قلمرو خاص )

ثبت وقایع اساسی:
معمولا جمع آوری اطلاعات مربوط به موالید و مرگ و میر که از طریق سرشماری بدست آمده از آن جهت که بصورت پیگیر و مداوم جریان نداشته و نیز بدلیل آنکه پاسخهای افراد به پرسشنامه ها دقیق نمیباشد ، چندان رضایت بخش نیست . اما ثبت احوال شخصی شامل ثبت مداوم ،اجباری و قانونی مسائلی نظیر موالید ، مرگ و میر ها ،طلاق ، ازدواجها ، جداییها و فرزند خواندگیها از دقت بیشتری برخوردار است .

ثبت مهاجرتها:
کیفیت اطلاعات مربوط به مهاجرت معمولا ضعیف تر از اطلاعاتی است که در مورد ترکیب و رشد جمعیت بدست می آید .دلائل این موضوع متفاوت است . مهاجرت به اشکال گوناگونی صورت می پذیرد که بسادگی نمی توان مشخص وطبقه بندی نمود .آمار مهاجرتهای بین المللی تنها در مورد تعداد معدودی از کشورها در دسترس است بعلاوه ، همین آمارها نیز غیر قابل اعتماد بوده و فاقد خصوصیات یک آمار تطبیقی هستند .
در گذشته بیشتر اطلاعات مربوط به مهاجرتهای داخلی از طریق مقایسه سرشماریهای متوالی و محاسبه افزایش طبیعی جمعیت بدست می آمد. در حال حاضر برخی از سرشماری ها اطلاعاتی در مورد تغییر سکونتگاه ومحل تولد ارائه میدهند که برسی مهاجرت را آسانتر می نماید .
سایر منابع اطلاعاتی:
آنچه در طی مباحث گذشته ذکر شد فقط به منابع عمده کسب اطلاعات جمعیتی اشاره داشت اما در برخی از کشورها برای کسب اطلاعات جمعیتی روش های فرعی دیگری نیز وجود دارد مثلا ثبت نام های عمومی ،گزارشات وزارت بهداری، دفتر ثبت احوال افراد ناتوان در وزارت کار ،نشریه ماهانه آمار، مراکز ثبت نام انتخابات، وبسیاری از منابع دیگر همگی برای مطالعات مشروح جمعیت بکار گرفته می شود.

+ نوشته شده در ۱۳۸٧/٧/٤ساعت ۱۱:۳٠ ‎ق.ظ توسط محمدواثق حسینی نظرات ()